بۆچى په‌رله‌مانى توركیا ڕۆژى 10ىتشرینى دووه‌م بوو كۆبوونه‌وه‌كه‌ى كرد

 محه‌مه‌د ته‌زكه‌ران

من ئه‌وه‌ تێنه‌گه‌یشتم كه‌ ئایا ئاكه‌په‌ بۆ گفتووگوكردن پرسی كوردی برده‌ نێو په‌رله‌مانی توركیاوه‌ یا به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ بۆ گفتووگۆ نه‌كردن ئه‌و پرسه‌ی برده‌ ئه‌و شوێنه‌؟ كه‌واته‌ ئیتر له‌مه‌و به‌دواوه‌ هه‌ر هه‌نگاوێك كه‌ بۆ چاره‌سه‌ری ده‌نرێت ده‌بێته‌ هۆكاری ناكۆكییه‌كی دیكه‌. چونكه‌ هه‌ر له‌ سه‌ره‌تاوه‌ به‌ شێوه‌یه‌كی هه‌ڵه‌ ده‌ستیان به‌قۆناغی چاره‌سه‌ر كردنی پرسی كورد كرد. ویستیان له‌ پشت په‌رده‌یه‌كی نهێنی و گه‌وره‌دا ده‌ست به‌ پرۆژه‌ی كرانه‌وه‌ی دیموكراتیك به‌ رووی كورد دا بكه‌ن. پڕۆژه‌كه‌ ناوی كرانه‌وه‌ی دیموكراتیك بوو به‌ڵام ناوه‌ڕۆكه‌كه‌ی نهێنی بوو. چیرۆكه‌كه‌ به‌مجۆره‌ ده‌ستی پێكرد و دواتریش چه‌كداره‌كانی په‌كه‌كه‌مان دیت كه‌ له‌ سه‌ر ئۆتووبووسه‌كانه‌وه‌ ئیشاره‌تی سه‌ركه‌وتنیان به‌رز ده‌كرده‌وه‌ و ئاپۆڕایه‌كی یه‌كجار زۆریش پێشوازی لێكردن. له‌ ناكاوه‌وه‌ بارودۆخه‌كه‌ ئاڵۆز بوو بۆیه‌ ناوبڕێكیان دا. له‌م ناوبڕه‌دا ئاكه‌په‌ تێگه‌یشت كه‌ ناتوانێ ئه‌م مه‌سه‌له‌یه‌ تا سه‌ر ببات بۆیه‌ ویستی ئه‌م مه‌سه‌له‌یه‌ راده‌ستی په‌رله‌مانی توركیا بكات تا رێگاچاره‌یه‌كی بۆ بدۆزێته‌وه‌، به‌ڵام چ ڕۆژێك؟ هیچ ڕۆژێكی خوا نه‌مابوو بێجگه‌ له‌ 10ی تشرینی دووه‌م. ئاكه‌په‌ ده‌یزانی كه‌ ئه‌گه‌ر له‌م ڕۆژه‌دا ئه‌و پرسه‌ بباته‌ نێو پارله‌مانی توركیاوه‌ رێگا بۆ چه‌ندین كێشه‌ و ناكۆكی دیكه‌ ده‌كاته‌وه‌. به‌ڵام ئاكه‌په‌ ده‌ڵێ له‌مه‌دا چی هه‌یه‌؟ نیه‌تی خۆتان خراپ مه‌كه‌ن... باشه‌ ئێمه‌ گه‌شبینین و نیه‌تی خۆمان خراپ ناكه‌ین.

به‌رپرسى مه‌سیحیه‌كانى قه‌ڵادزێ بۆ شه‌قام:
" ته‌نها به‌خۆشه‌ویستى وه‌ڵامى هێرشه‌كانى مامۆستایانى ئایینى ده‌ده‌ینه‌وه‌"

ژماره‌یه‌ك گه‌نج له‌ هه‌ردوو ڕه‌گه‌زى نێرومێ  له‌قه‌ڵادزێ  واز له‌ئاینى ئیسلام دێنن و باوه‌ڕ به‌ئایینى مه‌سیح دێنن, به‌رپرسى مه‌سیحیه‌كانى سنورى پشده‌رو بیتوێنیش  ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كات كه‌ "له‌لایه‌ن مامۆستایانى ئایینى و كه‌سانى توندڕه‌وى ئاینى ناو خێزانه‌كانه‌وه‌ كێشه‌ى زۆر بۆ كچان وكوڕانى هاوبیروباوه‌ڕه‌كانیان له‌ناوچه‌كه‌ دروست ده‌كرێت و ده‌چه‌وسێندرێنه‌وه‌",جه‌ختیش له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ده‌كاته‌وه‌ كه‌" مامۆستایانى ئایینى مافى ئه‌وه‌یان نییه‌ ڕێگربن له‌به‌رده‌م خواسته‌كانى ئێمه‌, چونكه‌ ئێمه‌ش مافى بوون و ئازادى بیروڕاى ئایینى خۆمان هه‌یه‌".
"كۆژین خدر" شوانى كڵێساى مه‌سیحى كوردستان له‌ پشده‌ر – بیتوێن , له‌دیدارێكى تایبه‌تى گۆڤارى شه‌قام دا وه‌ڵامى چه‌ند پرسیارێكى تایبه‌ت به‌ گه‌نجه‌ مه‌سیحیه‌كانى قه‌ڵادزێ ده‌داته‌وه‌و ڕه‌خنه‌ش له‌ ئیداره‌ى ناوچه‌ى پشده‌ر ده‌گرێت كه‌به‌ پێى قسه‌ى  ناوبراو له‌زۆر ڕوه‌وه‌ كه‌م ته‌رخه‌مى له‌به‌رامبه‌ریان ده‌نوێنێت.

سه‌میره‌ محه‌مه‌د:
شه‌ڕى ناوخۆى نێو رێكخراوه‌كانى ژنان ئه‌وپه‌ڕى نابه‌رپرسیاره‌تییه‌

بوونى بزووتنه‌وه‌ى ژنان و چۆنێتى دروستبوونى ئه‌و بزووتنه‌وه‌یه‌ و ره‌وشى رێكخراوه‌كانى ژنان له‌ روكه‌ش و واقیعدا ته‌وه‌رى سه‌ره‌كى ئه‌و دیمانه‌یه‌یه‌ كه‌ شه‌قام له‌گه‌ڵ (سه‌میره‌ محه‌مه‌د) رۆژنامه‌نووس و چالاكوان له‌ بوارى مافه‌كانى ژناندا سازیداوه‌.

دیدارى تایبه‌ت به‌ (شه‌قام):

شه‌قام: ده‌توانین بڵێین له‌ كوردستان بزووتنه‌وه‌یه‌ك هه‌یه‌ به‌ناوى بزووتنه‌وه‌ى ژنان؟

ئایا ئه‌مه‌ریكا، رۆژئاوا، ئیسڕائیل ده‌وڵه‌تێكى كوردى سه‌ربه‌خۆ
دروست ده‌كه‌ن؟
 
دیدارى (شه‌قام) له‌گه‌ڵ حوسنى مه‌حلى

حوسنی مه‌حلی كێیه‌؟ له‌شاری حه‌له‌بی سووریا له‌دایكبووه‌. خوێندنی باڵای له‌توركیا ته‌واو كردووه‌و دواتریش نامه‌ی دكتۆرای له‌په‌یوه‌ندیه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌كان به‌ده‌ستهێناوه‌. بۆ زۆربه‌ی كه‌ناڵه‌ ته‌له‌فزیۆنه‌ عه‌ره‌بیه‌كان له‌توركیا په‌یامنێری كردووه‌. هه‌روه‌ها به‌رپرسی ئۆفیسی هه‌ردوو كه‌ناڵی ئه‌لعه‌ره‌بیه‌و ئه‌لجه‌زیره‌ بووه‌ له‌توركیا. ئێستا په‌یامنێری رادیۆی BBC یه‌ له‌توركیا. هه‌روه‌ها به‌رپرسی رێكخراوی رۆژنامه‌نووسه‌ بیانیه‌كانه‌ له‌توركیا. مه‌حلی تا ئێستا ده‌رباره‌ی هه‌رێمه‌كه‌ به‌گشتی‌و عێراق‌و فه‌ڵه‌ستین به‌تایبه‌تی چه‌ندین گوتارو لێكۆڵینه‌وه‌ی به‌پێزی ئه‌نجامداوه‌. شاره‌زایه‌كی باشی ده‌رباره‌ی كێشه‌ی كورد هه‌یه‌. له‌هه‌مان كات زۆر له‌نزیكه‌وه‌ به‌ راستی سیسته‌می سیاسی كۆمه‌ڵایه‌تی توركیا ئاشنایه‌. له‌م روانگه‌یه‌شه‌وه‌ (شه‌قام) ئه‌و دیداره‌ی له‌گه‌ڵیدا سازكرد.

 چیاكان توركیا و هه‌رێم به‌یه‌كه‌وه‌ ده‌به‌ستێته‌وه‌ ؟

هێمن میرانى مامۆستاى زانكۆ:
توركیا گه‌یشتۆته‌ قۆناغێك كه‌ گه‌ڕانه‌وه‌ى
 بۆ دواوه‌ زیانێكى گه‌وره‌ى پێده‌گه‌یه‌نێت

رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌راست سه‌رچاوه‌ی وزه‌یه‌ و كوردستانیش چه‌قی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌راسته‌و پێگه‌یه‌كی زۆر ستراتیژیی هه‌یه‌، هه‌ر بۆیه‌ش وڵاتانی ده‌ورووبه‌ر و به‌تایبه‌تی دراوسێكانی هه‌رێمی كوردستان رۆژ له‌ دوای رۆژ زیاتر له‌ هه‌وڵی پته‌وكردنی پێوه‌ندییه‌كانیان له‌گه‌ڵ ئه‌و هه‌رێمه‌ دان. چه‌ند رۆژ له‌مه‌وبه‌ر بۆ یه‌كه‌م جار شاندێكی 80 كه‌سی له‌ سیاسی و بازرگان و رۆژنامه‌نووسانی توركیا و له‌سه‌رووی هه‌مووشیانه‌وه‌ وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌و وڵاته‌ سه‌ردانی هه‌رێمی كوردستانیان كرد، ئه‌و سه‌ردانه‌ به‌ وه‌رچه‌رخانێكی سیاسی گرنگ داده‌نرێت بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش هێمن میرانى مامۆستاى زانكۆ و چاودێری سیاسی له‌دیدارێكى تایبه‌تى گۆڤارى شه‌قام دا به‌م شێوه‌یه‌ باس له‌ گۆڕانكارییه‌كانى ئه‌و سه‌ردانه‌ ده‌كات..